Salmonella Hastalığı Nedir ?: Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

  • 0 yorum
  • 1282 görüntüleme

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

*

Çevrimdışı Sağlıklı Yaşam

  • '' Her Derde Deva ''
  • *****
  • 658
    • Diyabet Rehberim
Salmonella Hastalığı Nedir ?: Belirtileri, Nedenleri, Tanısı ve Tedavisi

Salmonella Hastalığı Nedir

İnsanlarda ve hayvanlarda hastalığa neden olan 2300’den fazla salmonella serotipi vardır. S. tyhi ve S. paratyhi (A, B, C) yalnızca insanlarda enterik ateş (tifo, paratifo) olarak adlandırılan hastalığa neden olur.

Bunların dışında kalan salmonella serotipleri non-typhoidal salmonella olarak adlandırılır. Tüm memeliler, kuşlar, insektler dahil pek çok hayvan gastrointestinal sisteminde salmonellalar kolonize olabilir. Bu serotiplerden 200’ den fazlası insan için patojen olup, bunların çoğu sıklıkla gastroenterit nedenidir ve lokalize infeksiyon ve/veya bakteremi ile ilişkili olabilir.

Salmonella enfeksiyonu veya salmonelloz, bağırsak yolunun bakteriyel bir hastalığıdır. Salmonella; tifo ateşi, gıda zehirlenmesi, gastroenterit, enterik ateş ve diğer hastalıklara neden olan bir bakteri grubudur. İnsanlara çoğunlukla bulaşmış su veya gıdalar, özellikle et, kümes hayvanları ve yumurtalar yoluyla bulaşırlar.

Salmonelloz Sebepleri Nelerdir?

“Salmonella nasıl bulaşır?” Salmonella; kuşlar, hayvanlar ve insan bağırsaklarında yaşar. Çoğu insana enfeksiyon dışkı bulaşan yiyecek veya içme suyu tüketmesi ile bulaşır. En çok bulaşan gıdalar şunlardır:

•  Pişmemiş et, deniz ürünleri ve kümes hayvanları: Bulaşma en çok kesim işlemi sırasında meydana gelir. Kirlenmiş sularda deniz ürünlerinin tutulması da yaygın bir nedendir.

•  Pişmemiş yumurta: Salmonella genellikle tavuklara bulaşırsa yumurtalara da geçer. Bazı mayonez çeşitleri ve ev yapımı soslarda ya da çiğ yumurtada bulunabilir.

•  Meyve ve sebzeler: Meyve ve sebzeler kirlenmiş suda yıkanırsa bulaşma riski çok yüksektir. Bazı mutfak uygulamaları, meyve ve sebzeleri kirletebilir. Eğer yiyecek hazırlayan kişi çiğ et işlerse ve elini yıkamadan meyveye dokunursa bakteri bulaşır.

Hijyen eksikliği: Temiz tutulmayan mutfak yüzeyleri, yiyecek hazırlama esnasında el yıkama prosedürleri eksikliği ve tuvalete gittikten sonra, bebek bezlerini değiştirdikten sonra el yıkama eksikliği bulaşma ve enfeksiyon için yaygın yollardır. Elleri kirli olan bir kişi enfeksiyonu diğer insanlara dokunarak veya başkalarının dokunduğu yüzeylere dokunarak bulaştırabilir.

•  Evcil sürüngenler veya amfibiler: Sürüngenlerin ve amfibilerin çoğu sindirim sisteminde hasta olmadan Salmonella’yı taşırlar. Bunlar, kafesleri, oyuncakları, giysileri, mobilyaları ve ev yüzeyleri de dahil olmak üzere derilerine ve sonra temas ettiği her şeye yayılabilirler.

Salmonelloz Belirtileri Nelerdir?

Binlerce çeşit Salmonella bakterisinden sadece 12’si insanlarda genellikle gastroenterit ile hasta eder. Daha küçük bir sayı, özellikle gelişmekte olan ülkelerde çok ciddi ve potansiyel olarak ölümcül bir hastalık olabilen tifo hastalığına neden olur.

Salmonella kaynaklı Gastroenterit bulguları ve belirtileri:

•  Karın krampları
•  Kanlı dışkı
•  Titreme
•  İshal
•  Ateşlenme
•  Baş ağrısı
•  Kas ağrıları
•  Mide bulantısı
•  Kusma

Salmonella kaynaklı tifo belirtileri ve semptomları:

Gelişmiş ülkelerde yaşayan insanlar genellikle yurtdışına çıktıklarında enfekte olurlar. Kuluçka dönemi – enfekte olma ile belirtilerin ortaya çıkması arasındaki zaman – genellikle 7-14 gün arasındadır. Tifo tanısı tedavi edilmezse, semptomlar 4 hafta boyunca ortaya çıkar ve her hafta ek semptomlar görülür.

Hastaların büyük çoğunluğu tedaviye hızlı tepki verirler ve tedavi aldıkları takdirde aşağıdaki belirtilerin hepsi görülmemelidir:

1 hafta boyunca tifo belirtileri:

•  Başın ön kısmında donuk bir baş ağrısı
•  Ciltte döküntü ve pembe lekeler
•  Karın ağrısı
•  Kademeli olarak iyi hissetmeme
•  Kabızlık veya ishal (kabızlık yetişkinlerde daha olasıdır, ishal çocuklarla daha olasıdır)
•  Zihinsel karışıklık (deliryum)
•  Kuru öksürük
•  Genellikle 39-40°C’ye yükselen ve sabit ateş
•  Kusma (çocuklarda daha sık görülür)

Tedavi edilmediğinde 2.hafta boyunca ek tifo belirtileri:

•  Karın şişmesi
•  Kalp atışı yavaşlaması

Tedavi edilmezse 3.hafta boyunca ek tifo belirtileri:

•  Kilo kaybı
•  İştahsızlık
•  Bitkinlik
•  Sarı-yeşil sulu ishal, genellikle kötü bir kokuya sahiptir.
•  Karın şişmesi devam eder ve şiddetlenir.
•  Nefes nefese kalma
•  Şiddetli konfüzyon, ilgisizlik, bazı durumlarda psikoz

  Hastaların yaklaşık %10-% 15’inde hayatı tehdit eden aşağıdaki komplikasyonlar gelişmeye devam etmektedir:

•  İç kanama
•  Bağırsak rüptürü (yırtılması)
•  Miyokardit (miyokard inflamasyonu, kalp kası)
•  Bakteriler toksinleri bırakmaya başlarken çoklu organ yetmezliği

4.hafta boyunca ve sonrasında kalıcı tifo semptomları:

Hasta tedavi alır ve komplikasyonlar tedaviye cevap verirse iyileşme şansı yüksektir. Bununla birlikte, kilo kaybı ve bitkinlik birkaç ay sürebilir.

Salmonella Hastalığı Tedavisi:

kolesterol_ilaclariEnterik ateş (tifo) tedavisi: Antibiyotik kullanılmayan dönemlerde tifodan ölüm oranı %15 kadar yüksek iken 1948 yılında kloramfenikolün tedaviye girmesi ile bu oran %1’in altına düşmüştür. Kloramfenikol, 1970’li yıllarda ilaç direnci gelişinceye kadar enterik ateşin standart tedavisi olarak kalmıştır. Kloramfenikol dirence bağlı mortalite oranının yüksek olması ve kemik iliği toksisitesi nedeniyle tifo tedavisinde günümüzde kullanılmı sınırlanmıştır.

Enterik ateş (tifo) tedavisinde ampirik kullanılacak antibiyotikler: ciprofloxacin (2x500mg/gün), ceftriaxon (2-4gr/gün), cefaperazon (2-4gr/gün), ampicillin (50-100mg/kg/gün), cloramphenicol (2gr/gün), TMP-SMZ (2×160-800mg/gün). Multi-drug rezistan S. typhi ve S. paratyphi

enfeksiyonlarında tedavi: sefiksim (400mg/gün), azitromisin (1gr/gün). Enterik ateş (tifo) tedavisi 10-14 gün olmakla beraber relapsları önlemek için 14 günden kısa olmamalıdır. Tifo tedavisi 14 gündür.

Gastroenterit tedavisi: Normal konakçıda antibiyotiksiz izlem önerilir. Risk grupları için tifo tedavisinde kullanılan antibiyotikler aynı dozda 48-72 saat süre ile veya hasta afebril oluncaya kadar kullanılır.

Risk grupları; yenidoğanlar, 50 yaş üstündekiler, lenfoproliferatif hastalık, anatomik kardiyovasküler hastalık, kemik ve eklem hastalığı(özellikle protezli hastalar), sickle cell hastalık ve diğer kronik hemoliz yapan durumlar, transplant alıcıları, HIV İnfeksiyonu.

Bakteremi ve endovasküler enfeksiyon tedavisi: Metastatik enfeksiyon yoksa; antibiyotik tedavisi 7-14 gün verilir.

Metastatik enfeksiyon varsa; antibiyotik tedavisi 2-4 hafta verilir ve uygun yerde ise drenaj veya enfekte alanın eksizyonu yapılır.

Kronik taşıyıcılık tedavisi: Safra kesesi ve safra yolları normalse; antibiyotik tedavisi (oral) 4-6 hafta verilir.

Safra kesesi ve safra yolları hastalığı mevcutsa; antibiyotik tedavisi (parenteral) 10-14 gün verilir ve kolesistektomi yapılır.

Aşı uygulaması

Enterik ateş (tifo) aşılama ile önlenebilir bir hastalıktır. ABD’de kullanımda olan 3 tip S. typhi aşısı vardır:

1-S. typhi Ty21a’dan hazırlanan oral canlı-attenüe aşının birbirini takip eden 4 gün boyunca yemeklerden önce 1 kapsül kullanımı 5 yıl koruma sağlar.

2-İnaktive parenteral aşı; ısı ve fenolle inaktive olur.

3-Parenteral kapsüler polisakkarid aşısı (Vi CPS); im uygulanır, 2 yılda bir rapel doz yapılmalıdır. Tüm bu aşıların koruyuculuğu %50-80 arasında değişmektedir ve koruyuculuk ancak birkaç yıl devam etmektedir.

Aşı uygulaması: Gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere seyahat ederek uzun süre kalacak kişilerden sadece S. typhi ile infekte su ve gıda tüketimi riski yüksek olanlara, S. typhi kronik taşıyıcılarının aile bireylerine, laboratuarda S. typhi ile çalışanlara uygulanmalıdır. Multiilaç dirençli S. typhi’nin yaygın olduğu endemik bölgelerde okul çağı çocuklarının ise rutin aşılanması düşünülebilir.

Son olarak nontoksik rekombinant P. aeruginosa ekzotoksin-A’ya Vi polisakkaritinin füzyonu ile hazırlanan konjuge Vi aşısı hazırlanmış ve Vietnam’da tifonun endemik olduğu alanlarda test edilmiştir. 2 yaş altındaki çocuklarda da immünojeniktir. Bu nedenle DSÖ tarafından tifonun endemik olduğu bölgelerde immünizasyon programına dahil edilebilecektir.

Hastalıktan Korunma:

Salmonellosisi önlemek için bir aşı yoktur. Korunmak için alınabilecek önlemler:

• Çiğ ya da az pişmiş yumurta , pişmemiş kıyma veya kümes hayvanları ve pastörize edilmemiş süt de dahil olmak üzere yüksek riskli gıdalar yemekten kaçının. Çiğ yumurta ile yapılan ev yapımı soslar, mayonez vs. kullanmaktan kaçının.

• Çiğ et ya da kümes hayvanları ile temas ettikten hemen sonra su ve sabun ile ellerinizi , mutfak çalışma yüzeylerini ve eşyalarını yıkayın . Özellikle bebekler , yaşlılar için yemek hazırlarken dikkatli olun .

• Çapraz bulaşmayı önlemek için buzdolabında çiğ et , tavuk ve deniz ürünlerini diğer gıdalardan ayrı bir yerde tutun. Mümkünse , mutfakta iki kesme tahtası (çiğ et için ayrı meyve ve sebze için ayrı bir kesme tahtası) bulundurun. Önceden çiğ et tutulan yıkanmamış bir yüzey üzerine pişmiş yiyecek koymayınız.

• Yemek yemeden önce sabunla ve ılık suyla ellerinizi yıkayın.

• Besinleri pişirirken güvenli bir iç sıcaklığa ulaşıp ulaşmadığını denetleyebilmek için bir et termometresi kullanın.

• Dondurulmuş gıdaları çözünmeye başladığında derhal tüketin.

• Eğer hayvan dışkısı ile temas ederseniz ellerinizi yıkayın. Sürüngenler (kaplumbağalar , iguanalar , kertenkele, yılan vs ) evcil olsalar dahi salmonella taşıma olasılığı fazla olan hayvanlardır. Sürüngenlere dokunduktan sonra eller yıkanmalıdır. Sürüngenler , küçük çocuklar için uygun evcil hayvan değildir ve bir bebek ile aynı evde olmamalıdır . ABD'de salmonelloz kaynağı olduğu için 1975 yılında , küçük pet kaplumbağaların satışı yasaklanmış, ancak 2008 de tekrar satışı serbest kalmıştır .

• Civciv ve ördek yavrularının bağırsaklarında taşınan salmonella çevrelerini ve hayvanın tüm yüzeyini kirlenmektedir . Çocuklar sadece tutma, sarılma , ya da kuşları öperek bakterilere maruz kalabilir . Çocuklar kuşlara dokunmamalıdır. Civcivle, ördekle ve yaşadıkları yerler de dahil olmak üzere herhangi bir temastan sonra eller yıkanmalıdır .

• Anne sütü küçük bebekler için en güvenli besindir . Emzirme salmonellosis ve diğer birçok sağlık sorunlarını önler .

ABD’de durum nedir?

ABD’de yapılan tetkikerde ortalama %15-20 oranında salmonella bakterileri tesbit edilmekte olup, bu oran %10 un altına çekilmeye çalışılmaktadır.

Türkiye’de durum nedir?

Türkiye’de henüz resmi olarak yapılan bir tarama çalışması mevcut değildir. Bununla beraber Sağlıklı Tavuk Bilgi Platformu’nun, Koruma Kontrol Genel Müdürlüğü ve üniversitelerin katılımı ile AB ve ABD’nin benzeri bir tarama hazırlıklarına başlanmıştır. Türkiye’de 7 Temmuz 2006 tarihli ve 26221 sayılı “Türk Gıda Kodeksi Çiğ Kanatlı Eti ve Hazırlanmış Et karışımları Tebliği “ve 27.03.2000 tarihli ve 24002 sayılı “Yumurta ve Yumurta ürünleri tebliğleri”nde salmonella oranının sıfır olması istenmektedir. Ancak ülkemizde AB mikrobiyolojik kriterlerinde olduğu gibi “kesimhanede 50 adet numunede 7 adet pozitif olabilir” benzeri bir kriter ve azaltma sürecine yönelik bir zaman hedefi bildiren herhangi bir yönetmelik ya da tebliğ henüz yoktur.

Tüketiciler nelere dikkat etmelidir?

Salmonellosis hastalığından korunmak aslında çok zor değildir, çünkü bakteri pişirme ile ölmektedir. Kanatlı eti ve yumurta ürünlerini iyi pişirerek yediğimizde hastalıkla ilgili herhangi bir risk kalmayacaktır. Ancak burada pişirme sıcaklığı en az 72 derece olmalıdır, bu da normal pişirme ısısıdır, bu ısıda etin pembeliği kalmaz. Diğer taraftan çiğ et ve kanatlı ürünleri , diğer gıdalarla, çiğ yenen sebzeler ya da pişmiş pilav, ve benzeri gıdalar ile temas etmeyecek şekilde iyi muhafaza edilmelidir.

« Son Düzenleme: 04 Mart 2018, 21:34:07 Gönderen: Sağlıklı Yaşam »
Sağlıkla Kal .....
Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap
Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap