Kuş Gribi (Avian Influenza)-Kuş Gribi Virüsü (H5N1) Nedir? Belirti ve Tanı

  • 0 yorum
  • 1115 görüntüleme

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

*

Çevrimdışı Sağlıklı Yaşam

  • '' Her Derde Deva ''
  • *****
  • 658
    • Diyabet Rehberim
Kuş Gribi (Avian Influenza)-Kuş Gribi Virüsü (H5N1) Nedir? Belirti ve Tanı

KUŞ GRİBİ NEDİR?

Tıp alanında “avian influenza” olarak adlandırılan ve halk arasında tavuk vebası olarak bilinen kuş gribi, kanatlı hayvanlarda görülen ölümcül ve bulaşıcı bir hastalıktır. Virüsler nedeniyle meydana gelen kuş gribi, H5N1 türevinin insanlara bulaşmasıyla birlikte insanlar açısından da ciddi bir tehdit oluşturabilir.

İlk kez 1878 yılında İtalya’da görülen kuş gribi, o zamanlar tavuk vebası olarak adlandırılırken, 1901 yılında hastalığın virüs kaynaklı ortaya çıktığı belirtilmiştir. Kuş gribi, influenza A grubu virüslerinin neden olduğu ciddi ve bulaşıcı bir hastalıktır.

Kanatlı hayvanların yanı sıra insanlar ve diğer canlılarda kuş gribinden etkilenebilmektedirler. 15 ayrı çeşide sahip olan kuş gribinin H5N1 türevi, insanlar için öldürücü nitelikte olabilirler. Çeşitli belirtilerle kendini gösteren kuş gribi, hücrelere yeterli oksijen gitmesini engelleyerek vücudun morarmasına neden olur. Bu nedenle kuş gribi Endonezyayılar tarafından “mavi ölüm” olarak adlandırılmıştır.

KUŞ GRİBİ NASIL BULAŞIR?

Genellikle kanatlı hayvanlarda görülen kuş gribi, insanlara da bulaşabilir. Hayvanlarla aynı ortamda bulunma, temas etme, hasta hayvanların tüylerini yolma veya hayvanı kesme gibi durumlarda hastalığın hayvanlardan insanlara geçme olasılığı oldukça yüksektir.

Yapılan araştırmalarda kanıtlanmış bilimsel verilere ulaşılmadığından kuş gribinin insandan insana bulaşma olasılığının olmadığı ifade edilmektedir. Ancak virüsün değişkenlik göstererek salgına yol açabilecek nitelikte olduğu ayrıca belirtilmektedir.

Öncelikle kuş gribi şüphesi taşıyan alanların karantinaya alınması ve kişilerin hasta hayvanlarla doğrudan temasta bulunmaktan kaçınması gerekmektedir. Kişinin hasta veya hastalıktan ölmüş hayvanlara temasta bulunması durumunda virüs kişiye kolayca bulaşabilir. Gerek hayvanla direk temasta bulunulması, gerekse hayvanla aynı ortamın solunulması durumunda virüs kişiye kolayca bulaşabilir. Virüs, kişiye bulaştıktan 2-4 gün sonunda belirtiler ortaya çıkmaya başlar.

Kuş gribinin insanlara bulaşma riski;

•  Hasta veya hastalıktan ölmüş hayvanlara temas etme
•  Hayvanların burun akıntısı, gözyaşı veya dışkısına temas etme
•  Hayvanın dışkısının veya burun akıntısının bulunduğu alanlara temas etme
•  Hasta veya hastalıktan ölmüş hayvanlarla aynı havayı soluma
•  Kuş gribinden şüphenilen hayvanların eti ve yumurtasının iyi pişmeden tüketilmesi

Not : Kuş gribi şüphesi taşıyan hayvanların yumurta ve etinin tüketilmesi durumunda hastalığın bulaştığına dair bir bildiri bulunmamakla birlikte bu tip gıdaların tam pişmemesi riski arttırmaktadır.

İnsandan insana geçer mi?

Bu ihtimali doğrulayacak resmen açıklanmış ya da kanıtlanmış bilimsel bir veri yok. Ancak virüsün değişim geçirerek bir salgına yol açmasından korkuluyor. Ayrıca hastalık grip olan birinin aynı zamanda kuş gribi mikrobunu kapmasıyla insandan insana geçiş özelliği kazanabilir.Buna virüslerin seks yaparak mutasyona uğraması deniyor.

H5N1 virüsünün patlak vermesinin insan sağlığına oluşturduğu riskler

Asya ve Avrupa’nın bir kısmındaki kümes hayvanlarında ve yabani kuşlarda bulunan H5N1 virüsü bulaşmış insanların yarıdan fazlası öldü. Çoğu vaka, öncesinde sağlıklı olan çocuklar ve genç yetişkinlerdi. H5N1 virüsü bulaşan kümes hayvanları ile ve H5N1 virüsü bulaşmış yüzeylerle doğrudan veya yakın temasta olmaktan kaynaklanmaktadır. Genelde H5N1, insanlarda çok az görülen bir hastalık olarak bilinir. H5N1 virüsü, insanlara kolaylıkla bulaşmaz ve eğer bir kişiye bulaşmışsa, virüsün bir başka kişiye bulaşması çok zordur.

Bazen insandan insana bulaşsa bile bu sınırlıdır, etkisizdir ve devamı gelmemektedir. Örneğin 2004 yılında Tayland’ta hasta çocuğu ile annesi arasında uzun süren ve yakın temastan kaynaklanan insandan insana geçme vakası rapor edildi. Haziran 2006’da Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Endonezya’da insandan insana bulaştığına dair bir vakayı da raporladı.

Bu durumda bir ailedeki 8 kişiye hastalık bulaştı. İlk aile üyesinin hastalık bulaşmış kümes hayvanları ile temasıyla hasta olduğu düşünülmektedir. Altı kişiden birisi (bir çocuk) sonrasında hastalığı diğer aile üyesine (babası) bulaştırdı. Virüse maruz kalan ailenin dışında daha fazla bir yayılma vakası belgelenmedi veya olasılığından şüphelenilmedi.

Bununla beraber tüm grip virüslerinin uyum becerisi olması yüzünden bilim adamları H5N1 virüsünün bir gün tüm insanları etkileyebileceğine ve bir kişiden diğerine kolaylıkla bulaşabileceğinden endişe etmektedirler. Bu virüsler genelde insanlara bulaşmadığından insanların onlara karşı bağışıklığı çok azdır veya hiç yoktur. Eğer H5N1 virüsü kişiden kişiye kolaylıkla yayılma kapasitesi kazansaydı, bir grip salgını (hastalığın dünya genelinde patlak vermesi) başlardı.

Bir salgın durumunu hiç kimse tahmin edemez. Ancak dünyanın birçok yerindeki uzmanlar, Asya ve Avrupa’daki H5N1 virüsünü yakından izliyorlar ve virüsün insandan insana daha kolay ve daha çabuk geçmeye başlayabileceği ihtimaline karşı hazırlık yapıyorlar.

KUŞ GRİBİ (AVİAN İNFLUENZA) TEŞHİSİ

Kuş gribi teşhisi için hızlı ve güvenilir test yöntemleri vardır. Türkiye’de de veteriner araştırma enstitülerinde ve üniversite hastaneleri laboratuvarlarında gerek duyulduğunda bu testlerin yapılabileceği alt yapı mevcuttur. Bir insanda kuş gribinden şüphe etmek için, önce o kişinin bu virüs ile temasını bilmek gerekir.

Hasta ya da ölü kanatlı hayvanların tüyleri ile teması, dışkıları ile teması, hasta hayvanların bulunduğu ortamda bir saat civarı kalması, H5N1 virüsü pozitif çıkan insanlar ile yakın teması, sağlık kuruluşlarında çalışanların virüs içeren malzemeler ile teması gibi hastanın öyküsünün bulunması gereklidir.

İnsanlarda virüsün tanısı boğaz kültürü örneklerinde virüsün ya da antijenlerinin tespit edilmesi ile konulur. Ateşin yüksek olmasına rağmen kan tahlillerinde lökosit (özellikle lenfosit) ve trombosit sayısının düşük olması tanıda yardımcıdır. Akciğer grafisinde zatürreyi tanımlayan bulgular görülebilir. Bu tespitler yanıltıcı olabilir. Bu nedenle hastanın şikayetleri ve öyküsü, her 12 saatte bir testlerin tekrarlanması tam tanıda daha etkili olur.

KUŞ GRİBİ BELİRTİLERİ NELERDİR?

•  İnsanlarda Görülen Belirtiler
•  Yüksek ateş
•  Halsizlik
•  Boğaz ağrısı
•  Öksürük
•  Nefes darlığı
•  Zatürre
•  Karın ağrısı
•  İshal
•  Kas ağrıları

KUŞ GRİBİ TEDAVİSİ NASIL OLUR?

Kuş gribi tedavisinde antiviral ilaçlardan yararlanılmaktadır. Oseltamivir ve zanamivir etken maddeli ilaçlar kuş gribine karşı oldukça etkili ilaçlardır. Ancak antiviral ilaçlar hastalık vücuda bulaştıktan sonra ilk 48 saat içinde kullanılması gerekmektedir. İlacın ilk 48 saat içinde kullanılmasının hayati önem taşıdığı belirtilmektedir.

Kuş gribinde antiviral ilaçların yanı sıra herhangi bir aşı uygulaması bulunmamaktadır. Aşı çalışmaları devam etmekle birlikte grip ilaçlarının kuş gribi virüsüne karşı etkili olabileceği düşünülmektedir.

Antiviral ilaçlar koruyucu mu?

Piyasadaki yaygın kullanılan antiviral ilaçlar aslında bir grip ilacıdır ancak yapılan araştırmalar kuş gribi üzerinde de etkili olduğunu gösterdi. Hastalık başladıktan 24 saat ya da 36 saat içinde alındığında yararlı oluyor. Enfeksiyonun etkisini azaltıyor ancak iyileştirme sağlamıyor. Hastalığın kuluçka devri 2 ile 10 gün olduğundan aslında hastalığı ilk aşamada yakalayıp erken tedavi sürecine girmek zor oluyor. Ancak yüksek risk grubu içindekilere hastalığın görüldüğü bölgelerde günde 1 tane vererek koruma sağlanması öneriliyor. İlaç burada koruyucu bir etki sağlamıyor ancak tedavinin erken başlaması hastalığın daha hafif geçmesini sağlar diye düşünülüyor.

Grip aşısı önlüyor mu?

Şu anda insanlara yönelik olarak hali hazırda uygulanmakta olan grip aşılarının kuş gribi virüsü H5N1'i önleyici herhangi bir etkisi bulunmuyor.Ancak aşı geliştirme çalışmaları devam ediyor.

KUŞ GRİBİNDEN NASIL KORUNULUR?

•  Ellerinizi sık sık ve bol su ile yıkayınız.
•  Kanatlı hayvanlardan elde edilen yumurta ve et iyice piştikten sonra tüketilmelidir.
•  Kanatlı hayvan yetiştiren kişiler mutlaka eldiven, maske, gözlük ve koruyucu elbise kullanmalılardır.
•  Hasta veya hastalıktan ölmüş hayvanlarla temastan kaçının.
•  Ölen hayvanlar derin çukurlara gömüldükten sonra üzerlerine sönmemiş kireç dökülmelidir.
•  Hasta hayvanların temas ettiği ve yaşadığı ortamlarla direk temastan kaçınılmalıdır.
•  Kuş gribi vakasına rastlanılmış ve salgın olduğu bildirilmiş alanlarda koruyucu önlemler alınmalıdır.
•  Hastalık riski taşıyan hayvanların pazarlanması önlenmelidir.
•  Salgın riski bulunan ülke ve şehirlere seyahatte bulunulmamalıdır.

Kuş Gribi Hakkında Soru -Cevaplar

Soru : Grip aşısı Kuş Gribini önlüyor mu?

Şu anda insanlara yönelik olarak hali hazırda uygulanmakta olan grip aşılarının kuş gribi virüsü H5N1'i önleyici herhangi bir etkisi bulunmuyor.Ancak aşı geliştirme çalışmaları devam ediyor.

Soru :Kuş Gribi Tavuk etinden nasıl bulaşır?

İyi pişmemiş et mikroorganizmalar açısından her zaman bir risk unsurudur. Buna karşılık iyi pişmiş tavuk etinden insana virüs bulaşması mümkün değildir. Çünkü normal pişirme sıcaklığı olan 70 santigrat derecenin üzerindeki her pişirme virüsü etkisiz hale geliyor. Hastalıklı bile olsa, pişirilmiş bir tavuk etinden bulaşan hiçbir vaka günümüze kadar rapor edilmemiştir.

Soru :Kuş Gribi Kuş pisliğinden insana geçer mi?


Kuşun pisliğinden de bu virüsün geçme ihtimali var. Göç yolları üzerinde yaşayanların özellikle kuş pislikleriyle çıplak elle temas etmemesi gerekir. 1 gr tavuk pisliğinin 1 milyon tavuğu öldürdüğü düşünülürse insanlara da hastalığı kolaylıkla geçirebileceği ortaya çıkar.

Soru :Kuş Gribi Seyahatlerde neler önerilir?

Hastalığın görüldüğü ülkelere gidenler, enfekte tavuk çiftliklerinden uzak durmalı, iyi piştiğinden emin oldukları kanatlı etleri ve yumurtaları tüketmelidirler. Kişisel hijyene önem verilmeli; eller sık sık sabun ve bol su ile yıkanmalıdır.Hastalığın görüldüğü ülkelere seyahat edenler, döndükten sonra 7-10 gün içinde ateş ve solunum sistemine ait belirtiler geliştirirlerse, mutlaka doktora başvurmalıdırlar.

Soru :Kuş Gribi'ne Nasıl tanı konuluyor?

İnsanda hastalığın tanısı, boğaz sürüntüsü örneklerinde virüsün veya antijenlerinin tesbit edilmesiyle konulur. Ateşe rağmen kanda lökosit (özellikle lenfosit) ve trombosit sayısının düşük olması tanıda yol gösterici olabilir. Akciğer filminde viral zatürreeyi düşündürecek bulgular görülür.

Soru :Kuş Gribi Hastalığı nasıl tedavi ediliyor?

Henüz hastalığın tam kesin bir tedavi ya da aşısı bulunmadı. Çalışmalar insan grip virüslerini tedavi eden ilaçların kuş gribi virüsünü de tedavi edebileceğini göstermiştir. Bununla birlikte kuş gribi virüsleri bu ilaçlara direnç gösterebilmekte ve ilaç tedavisi başarısız olabilmektedir.

Soru :Kuş Gribi'nde Bahçe sebzesi sağlıklı mı?

Hastalık taşıyan kanatlı hayvanların temas ettiği düşünülürse dikkat edilmesi gerekir. Ancak bu son derece dolaylı bir yoldur. Yine de bu dönemde özellikle riskli bölgelerden gelen sebze ve meyveleri dezenfekte ettikten sonra yemekte fayda var.

Soru :Kuş Gribi Hayvanlar arasında nasıl bulaşır?

Göçmen kuşlar virüsü bağırsaklarında ve solunum yollarında taşıyabilir, ama kendileri hastalığa yakalanmazlar. Enfekte kuşların ağız ve burun salgısı ve dışkılarıyla doğrudan veya bu salgılarla kirletilen materyalle temas eden evcil kanatlı hayvanlar ise hastalığa yakalanabilir. Hastalık bu hayvanlar arasında hızla yayılır ve 2-4 gün içinde bütün sürünün ölümüyle sonuçlanabilir. Kuş gribinin kanatlı hayvanlardaki kuluçka süresi ortalama 1-7 gündür. Ancak genellikle 2-4 gündür.

Soru :Kuş Gribi Nasıl hızla yayılıyor?

Virüsün hava yolu ile taşınması birkaç kilometre ile sınırlıdır. Ayrıca, hastalık etkeni böcekler, sinekler ve kemiriciler ile çevreye yayılabiliyor.Hastalığın doğal taşıyıcıları göçmen su kuşları özellikle de yaban ördekleri. Virüsün taşıyıcıları enfeksiyona genellikle diğer kuşlara oranla daha dirençli. Evcil kanatlı hayvanlardan tavuklar ve hindiler hastalığa oldukça duyarlı olup bu hayvanlarda hızla hastalık ilerler. Hayvandan hayvana çok çabuk yayılır. Dikey bulaşma denen, tavuktan yumurta yoluyla civcive geçiş olmuyor çünkü hastalıklı tavukların yumurtalarından civcivler çıkamıyor. Enfekte hayvanlardan elde edilen yumurtaların kabuklarında etkenin varlığı belirlenmiş.

Soru :Kuş Gribi Hayvanlarda da öldürücü mü?

Hastalık kanatlılarda hızlı seyreden, yüksek bulaşıcılık ve hızlı ölüm gösteren ciddepidemiler halinde karşımıza çıkmaktadır. Hastalık etkeni enfekte hayvanlarla doğrudan veya dolaylı olarak temasta bulunan evcil kümes hayvanlarına bulaşmakta ve bu hayvanlarda şiddetli salgınlara sebep olabiliyor, bu sırada hepsi ölüyor.

Soru :Kuş Gribi'nin İlk hedefi çiftlik tavuğu mu?

Kuş gribinin görülme riskini artıran en önemli etmen açıkta yapılan kanatlı yetiştiriciliğidir. Göçmen kuşların yolları üzerinde bulunan ülkemizde bu şekilde yapılan yetiştiriciliğin bu hastalığın yayılmasına potansiyel olarak davetiye çıkardığı aşikardır.

Entegre tesislerde, denetimli bir şekilde yapılan tavukçulukta ise bu risk yok denecek kadar azdır. Çünkü kümeslerin dışarıyla teması minimum düzeye indirilmiştir. Biyogüvenlik önlemleri alınmıştır. Hayvanlar her gün düzenli olarak veteriner kontrolünden geçmektedir. Mekanlar düzenli olarak dezenfekte edilmektedir. Herhangi bir hastalık durumunda kanatlıların kesimhaneye sevkiyatları yapılmaz ve bu hayvanlar hızlı bir biçimde itlaf edilir. Entegre tesisler dışındaki kanatlı üretiminin, entegre tesisler kadar sıkı denetlenmesi, özellikle göçmen kuşların konaklama mekanlarının yakın çevresinde, hastalık ülkeden silinene kadar açık havada, hijyenik olmayan ortamlarda dolaşıp beslenen kanatlı üretiminin mutlaka kontrol altına alınması, gerekirse yasaklanması zorunludur. Hollanda açıkta tavuk beslenmesini yasaklamıştır.

Soru :Kuş Gribi En Çok Hangi hayvanları etkiliyor?

Hastalık daha çok ördek, hindi, tavuk, sülün, evcil kaz, bıldırcın, tavus kuşu, muhabbet kuşu, martı, bataklık kuşları, keklik, deniz kuşları, beç tavuğu, deve kuşu ve papağan cinslerinde görülmektedir. Başlıca görüldüğü diğer hayvanlar ise domuz, kaplan ve leoparlardır. Ev kedileri deneysel olarak enfekte edilebilmiştir.

Soru :Kuş Gribi'nin Kurbanlıklarda risk var mı?

Sığırlar, koyunlar, keçiler bu virüsle hastalanmazlar. Bu hayvanda hastalık oluşmaz ve dolayısıyla etlerinde ve organlarında virüs bulunmaz. Hasta tavuğun dışkısına aynı ortamda kurbanlık koyun ya da büyükbaş gibi bir başka hayvan basabilir. Bu durumda virüs hayvanın tırnağı ile çevreye yayılabilir ve evcil-yabanıl kanatlılar için risk oluşturabilir. İnsanlar için bu şekilde bulaşma bildirilmemiştir. Dışkı sıfır derecede 3 ay etkeni barındırabiliyor.

Soru : Ev kuşları tehlike altında mı?

Hayır, bu virüsü göçmen kuşlar taşır. Tehlikeli diye evdeki kafesin içindeki kuştan da şüphelenmenin anlamı yok.

Soru :Kuş Gribi Hasta kuşlar için ne yapılsın?

En önemli kontrol önlemi, hastalıklı ya da virüse maruz kalmış/kalmış olma ihtimali olan hayvanı mümkün olduğu kadar hızlı itlaf etmektir. İtlaf edilmiş hayvanların mutlaka uygun şekilde gömülmesi gerekir (kireçlenerek ve yeterli derinliğe gömülerek). Bölgenin karantinaya alınması ve çok dikkatli dezenfeksiyon uygulanması gerekir.

Soru : Bütün kümesler mi tehlikeli?

Kuş gribi salgını; kümes hayvancılığı ve çiftçiler için oldukça zararlı. 1983-1984 yıllarında yüksek patojen virüsle Pensilvanya'da ortaya çıkan bir salgın 17 milyon kümes hayvanın telef olmasına sebep oldu. Amerikan ekonomisine 65 milyon dolar zarar verdi.Bu ekonomik sonuçlar gelişmekte olan ülkelerde geçimini tavukçulukla sağlayan aileleri de büyük ölçüde etkileliyor. Eğer salgın ülkenin tamamına yayılırsa kontrol oldukça zorlaşır. Mesela 1992 yılında Meksika'da görülen salgın, 1995 yılına kadar tam olarak kontrol altına alınamamıştır.

Bu gerçeklerden hareketle herhangi bir salgın tespiti ya da şüphesi varlığında devlet otoritelerinin mümkün olan en kısa sürede sorumluluğu üstlenmeleri, erken uyarı sistemleri geliştirmeleri ve salgını kontrol etmeleri gerekir.

Soru : Domuz eti riski artıyor mu?

Domuza yaklaşmak yani yakın temas önemli. Et piştiği sürece güvenli olurdu. Ancak kuş gribi domuza bulaştığında domuz bu sırada ara konak görevi yapabiliyor. Domuz etini yiyen bir insan virüsün şekil değiştirerek insandan insana bulaşma özelliği kazanmasına neden olabilir.

Soru :Kuş Gribi Ülkeler arası nasıl yayılıyor?

Hastalık bir ülkeden diğer ülkeye canlı kümes hayvanı ticareti ile yayılabilir. Göçebe kuşlar, yabani su kuşları, deniz kuşları ve kara kuşları hastalığı bir ülkeden diğerine taşıyabilir. Bu kuşlar uzun mesafeli göç edebildikleri için çok uzaklardaki ülkelere bile virüsü taşıyabilirler. Özellikle yabani su ördekleri hastalığa karşı dirençli oldukları için virüsü taşıdıkları ve başka kanatlı hayvanlara bulaştırdıkları halde hasta oldukları anlaşılmadığından tanınamazlar ve birçok kanatlı hayvana hastalığı bulaştırabilirler.

Soru : Balık yemek Kuş Gribi için tehlikeli mi?

Hayır bu virüs balıklara bulaşmaz. O anlamda hiçbir sorun yok.

Soru :Kuş Gribi Virüsü biyolojik bir silah mı?

Olabilir, kuşlara bu virüs bulaştırılabilir ancak böyle olduğunu gösteren en ufak bir delil henüz yok. Ayrıca virüs tek bir bölgede sabit kalmadığı için bunu düşünmek son derece anlamsız bir ihtimal.

Soru :Kuş Gribi Atlara da bulaşır mı?

Hayır, bu virüs atlara bulaşmıyor ancak açıktaki kümes hayvanlarının dışkıları üzerinde gezinmiş olan atlara temas edilirse o sırada atlar taşıma görevi görmüş olabilir.

Soru :Kuş Gribi Kedi köpekler için tehlikeli mi?

Bu dönemde kedi köpeklerin çiğ et yemesini engellemek gerekir. Ayrıca kuş pisliğine basarak taşıyıcı da olabilirler. Bir süre özellikle riskli bölgelerde dikkat etmeli.



Sağlıkla Kal .....
Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap
Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap