Çocuklarda Hipertansiyonun Tanımı ve Türleri

  • 0 yorum
  • 758 görüntüleme

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

*

Çevrimdışı Sağlıklı Yaşam

  • '' Her Derde Deva ''
  • *****
  • 658
    • Diyabet Rehberim
Çocuklarda Hipertansiyonun Tanımı ve Türleri
« : 19 Eylül 2018, 14:16:03 »
Çocuklarda Hipertansiyon

Çocuklarda HipertansiyonÇocuklarda hipertansiyon tanımı her ne kadar kulağa garip gelse de sanılan aksine hipertansiyon yalnızca yetişkinleri değil ergen, çocuk ve hatta bebekleri dahi ilgilendirebilen bir sağlık sorunu olabilmektedir. Günlük hayatta kan basıncı “tansiyon” ve kan basıncı yüksekliği “hipertansiyon” olarak adlandırılmaktadır. Çocukluklardaki hipertansiyon sıklığı (%1–2) yetişkinlere göre (%25–35) düşüktür. Ancak son yıllarda şişman ve hareketsiz çocuk sayısı ile hipertansiyon sıklığı da artmıştır. Dolayısıyla, hipertansiyon sadece yetişkinlerin değil çocukların da bir sorunudur. Bu nedenle, çocukların da kan basıncı ölçülmeli ve hipertansiyon tanısı açısından değerlendirmeleri yapılmalıdır.

Hangi çocukların tansiyonu ölçülmelidir?

Üç yaşından büyük çocukların her muayenesinde kan basıncı ölçülmelidir.

Üç yaşın altındaki çocuklarda ise erken doğum (prematürite), düşük doğum ağırlığı ya da yoğun bakım gerektiren yenidoğan hastalıkları, doğuştan kalp hastalığı, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, idrarda kan veya protein olması (hematüri ya da proteinüri), böbrek ve idrar yolu bozuklukları, organ veya kemik iliği nakli, kan basıncını yükselttiği bilinen ilaç kullanımı, hipertansiyon ile ilişkili sistemik hastalıklar, kafa içi basıncında yükselme ve aile öyküsünde doğuştan böbrek hastalığı (polikistik böbrek, sistinüri, ailesel nefrit) varlığında kan basıncı ölçülmelidir.

Bunların dışında, ailesinde esansiyel hipertansiyon, şeker hastalığı, şişmanlık, uyku apnesi, kalp damar hastalıkları veya inme olması da çocuğun kan basıncı muayenesinin dikkatle yapılmasını gerektirmektedir.

Çocuklarda Hipertansiyonun Tanımı ve Türleri

Çocuklardaki kan basıncı düzeyleri yaş, vücut boyu ve cinsiyet ile değişkenlik gösterdiği için, yetişkinlerde olduğu gibi, tansiyon değerleri belirli bir değerin üzerindeki çocuklarda doğrudan yüksek tansiyon tanısı konulamamaktadır. Bu nedenle, en az üç farklı ölçümde, ortalama sistolik (halk dilinde “büyük”) ve/veya diastolik (halk dilinde “küçük”) kan basıncı değerlerinin, hastanın cinsiyet, yaş ve vücut boyuna göre düzenlenen tablolarda %95’ten daha yüksek olması bu çocuklarda hipertansiyon olarak tanımlanmaktadır.

Ölçülen ortalama değerlerin %90–95 arasında olması ise yüksek normal kan basıncı (prehipertansiyon) olarak kabul edilmektedir. Yetişkinlerde olduğu gibi, kan basıncı seviyeleri 120/80 mmHg’nın üzerinde olan ergenler de prehipertansiyonlu kabul edilmelidir. Yapılan çalışmalarda, yetişkin dönemde hipertansiyon gelişme riskinin, prehipertansiyonu olan çocuklarda, kan basıncı normal olanlara göre daha fazla olduğu gösterilmiştir.

Hastalarda ölçülen kan basıncı %95 değerinden 5 mmHg daha yüksekse belirgin hipertansiyon (evre 1 hipertansiyon) ve %99 değerinden 5 mmHg daha yüksekse ciddi hipertansiyon (evre 2 hipertansiyon) olarak tanımlanmaktadır.

Çocuklarda Tansiyon ölçümü nasıl yapılmalıdır?

Kan basıncının hatalı teknik ve cihazlarla ölçülmesi nedeniyle çocuklarda hipertansiyon tanısı sıklıkla hatalı olarak konulabilmektedir. Kan basıncı standart civalı sfigmomanometre, stetoskop ve sağ üst kol boyutuna uygun manşon ile ölçülmelidir. Manşonun en/boy oranı en azından 1:2 olmalıdır. Daha dar manşonla ölçülen kan basıncı daha yüksek ya da daha geniş manşonla ölçülen kan basıncı daha düşük bulunabilir. Kan basıncı ölçümleri en az 5 dakikalık dinlenme sonrası, kol kalp seviyesinde iken çocuklarda oturur, süt çocuklarında ise sırtüstü pozisyonda yatarken yapılmalıdır. Standart değerlendirmeler açısından tekrarlayan ölçümlerde sağ kol tercih edilmelidir. Stetoskopla ölçümün zor olduğu bebeklerde nabız tekniği ile de kan basıncı ölçülebilir.

Çocuklarda hipertansiyon tanısı için, erkek ve kız çocuklarda, 1–17 yaşlar arasındaki boy yüzdeliklerine göre, kan basıncının 50, 90, 95 ve 99. yüzdelik değerleri için hazırlanan tablolar kullanılmaktadır. Bir yaşından küçük bebeklerde ise sistolik kan basıncının değerlendirilmesi hipertansiyon tanısı için yeterlidir. Sistolik kan basıncı yaşamın ilk haftasında günde, ardından ilk 6 hafta boyunca haftada 1–2 mmHg artış gösterir. Bir günlük yenidoğanda ortalama sistolik kan basıncı 70 mmHg’dır ve 1 aylıkken 85 mmHg’ya yükselir.

Çocuklarda Beyaz Önlük Hipertansiyonu ve Ayaktan Kan Basıncı İzlemi

Bazı çocuklarda hastanede ve/veya sağlık çalışanı tarafından ölçüm yapılması geçici bir stres yanıtına ve böylece kan basıncında yükselmeye neden olabilir. Bu durum “beyaz önlük (white coat) hipertansiyonu” olarak adlandırılır. Bu olay birçok hastanın yanlışlıkla hipertansiyon tanısı almasına, gereksiz tetkikler yapılmasına ve/veya ilaçlar verilmesine neden olur. Ayaktan kan basıncı izlemi ile beyaz önlük hipertansiyonu saptanabilir. Bu yöntem ile hastanın kendi yaşam ortamında 24 saat boyunca (gündüz 20 dakikada, gece 30 dakikada bir) kan basıncı ölçülebilir. Böylece tansiyondaki değişimler, hastanın gün içerisinde ne kadar yüksek kan basınçlı kaldığı, uykuda kaydedilen değerlerin ayaktaki değerlere göre yeterince azalıp azalmadığı (normalde bu azalma %10-15’tir) belirlenebilir. Ayrıca bu tetkik yardımıyla hipertansiyon tanısı olan çocuklarda, tedavinin etkinliği, ilaç direnci ve hedef organ hasarının varlığı değerlendirilebilir.

Çocuklarda Hipertansiyon ’un Sınıflandırılması

Herhangi bir sebebin gösterilemediği esansiyel (birincil) hipertansiyon ve Bir bozukluğa bağlı ortaya çıkan ikincil hipertansiyon.

Çocuklarda Esansiyel (Birincil) Hipertansiyon ;Büyük çocuklar ve genç yetişkinlerde kan basıncı yüksekliğinin en sık sebebidir. Esansiyel hipertansiyon sıklıkla ailede hipertansiyon veya kalp damar hastalıkları öyküsü ile ilişkilidir. Esansiyel hipertansiyonlu hastaların yaklaşık yarısı tuza duyarlılık gösterir ve şişmandır. Şişmanlığın yüksek sodyum alımı ve insülin direnci yoluyla kan basıncı artışına katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

Metabolik sendrom olarak da bilinen hipertansiyon, şişmanlık, kan yağ düzeylerinin yüksek olması (hiperlipidemi) ve şeker hastalığı (tip 2 diyabet) birlikteliği, uzun dönemde kalp damar hastalıklarının gelişmesine neden olmaktadır. Bu nedenle hipertansiyona neden olan bir bozukluk saptanmasa bile çocukların kan basıncı normal düzeylerde tutulmalıdır.

Çocuklarda İkincil Hipertansiyon

Çocuklarda daha sık görülen ikincil hipertansiyonun %60–80’inin böbrek hastalıkları, %5–25’inin böbrek damar hastalıkları ve aort koarktasyonundan kaynaklandığı bilinmektedir.  Daha küçük çocuklarda ve ciddi hipertansiyonu olan hastalarda genellikle altta yatan bir neden bulunmaktadır.

Çocuklarda Hipertansiyon ‘un Yaşa Göre Değişim Nedenleri

Doğuştan böbrek hastalıkları veya kalp damar sistemi ile ilgili bozukluklar süt çocukları ve küçük çocuklarda hipertansiyon ‘un başta gelen nedenidir.

Daha büyük çocuklarda idrarın geriye kaçmasına bağlı böbrek bozuklukları (reflü nefropatisi) ve kronik glomerülonefritler gibi böbrek hastalıkları ön plandadır.

Çocuk ve ergenlerdeki esansiyel hipertansiyon sıklığı yetişkinlerden daha düşük olmasına rağmen, ergenlik çağındaki kan basıncı yüksekliğinin en sık nedeni esansiyel hipertansiyondur.

Çocukta görülen hipertansiyonun tedavisi nasıldır?

Multidisipliner yaklaşımla başarılı tedaviler :Tedavi ve izlem programı çocuk hekimi, çocuk nefrolojisi uzmanı ve çocuk kardiyoloji uzmanı ile birlikte planlanmalıdır. Tedavi sürecinde şu basamaklar sırasıyla gözden geçirilmelidir:

Hasta ve ailenin eğitimi: Yaşam boyu izlem ve tedavi gerekebileceğinden aile bilgilendirilmeli ve tedavi uyumu açısından uyarılmalıdır.

Kilo kontrolü: Vücut kitle indeksinde yüzde 10 azalma ile kan basıncında 8-12 mm Hg düşme sağlanabileceği gösterilmiştir. Yağdan fakir, sebze ve meyveden zengin besinler tercih edilmelidir. Kafeinli içecekler, enerji içeceklerinin hem kilo kontrolüne olumsuz katkısı hem de kan basıncında yükselmeye neden olduğu unutulmamalıdır.

Tuz kısıtlanması: Hazır gıdaların fazla tuz içerdiği çocuklara ve ailelere anlatılmalıdır. Bu tip besinler seyrek olarak, sınırlı miktarda tüketilmelidir. Yemeklerde sofradaki tuz kaldırılmalıdır.

Egzersiz: Günümüz çocuklarının çoğu hareketsiz yaşam şekliyle büyüyor. Bu çocukların günlük 30-60 dakika egzersizi günlük rutinlerine eklemeleri önemli. Araştırmalara göre, 3-6 ay süre ile düzenli egzersiz uygulanması, kan basıncında 6-12 mm Hg düşüş sağlıyor.

Tütünsüz yaşam: Çocukların pasif tütün dumanına maruz kalmaları önlenmeli, gençler tütün mamullerinin zararları konusunda bilinçlendirilmelidir.

İlaç kullanımı: Bilinçsiz ilaç kullanımından kaçınılmalıdır. Grip ilaçları, hormon ilaçları, ağrı kesiciler, antidepresanlar, doğum kontrol ilaçları ve kafein kan basıncı yükselmelerine neden olabilir.

İlaç tedavisi: Hipertansiyon hedef organ hasarına yol açmışsa, ciddi belirtiler varsa, şeker hastalığı, böbrek, kalp ya da endokrin hastalıklar eşlik ediyorsa ilaç tedavisi gerekebilir.

Cerrahi tedavi: Damar bozukluğu (darlık gibi) ve tümör varlığında cerrahi tedavi gerekebilir.

Ya zamanında ve doğru tedavi edilmezse…

Hipertansiyonda hedef organ hasarı dediğimiz bozukluklar beyin, göz, kalp, böbrek ve damarlarda ortaya çıkıyor. Zihinsel yeteneklerde bozulma, damarlarda sertleşme (ateroskleroz), görme bozukluğu, idrarla albumin kaçağı (proteinüri), böbrek fonksiyonlarında bozulma, böbrek yetmezliği, kalp duvarlarında kalınlaşma, kalp kasılmasında bozulma, kalp yetmezliği, kalp büyümesi, beyin kanaması, felç gibi ciddi durumlar da meydana gelebiliyor. Kalp-damar, böbrek ve beyin hasarının önlenmesi açısından hipertansiyonun mutlaka tedavi edilmesi gerekiyor. Çocukların önünde daha uzun süreli bir yaşam beklentisi olduğundan kuşkusuz tedavinin önemi çok daha fazla önem kazanıyor.

 

Hipertansiyonu olan Bir Çocuk Okuldayken nelere dikkat etmeli?

Okullarda hipertansiyon ile ilgili bilgilendirme çalışmaları yapılabilir. Öğretmenler, revir doktorları, hemşireler baş ağrısı, görme ile ilgili sorunlar, burun kanaması, kulak çınlaması, ders başarısında düşme, halsizlik, kolay yorulma gibi belirtilerde mutlaka kan basıncı ölçümü yapılması gerektiğini bilmelidir.

Kan basıncı yüksek bulunan çocukların ebeveynleri bilgilendirilmeli ve mutlaka çocuk doktorlarına yönlendirilmelidir. Hipertansiyon tanısı ile izlenen çocuklar ise acil durumda uygulanacak tedavi konusunda okul revirlerine bilgi götürmelidir.

Obezite sorunu hipertansiyona ne kadar etki ediyor?

Kilo fazlalığı ve obezitesi olan çocuklarda hipertansiyon görülme sıklığı daha fazladır. 7 yaşın üzerindeki hipertansif çocukların yüzde 50’sinden obezite 1. dereceden sorumluyken, bu oran adolesan (ergenlik) dönemde yüzde 85-95’lere kadar yükselir.

Tansiyon holteri ve çocuklarda kullanımı

Bilindiği üzere kan basıncı gün boyu değişkenlik gösterir. Tansiyon Holter, 24 saatlik kan basıncı ölçülmesini sağlayan bir tanı aracı olarak bu değişkenliği kayıt altına alır. Örneğin, çocuk günlük yaşantısına devam ederken gündüz 15 dakika, gece 30 dakika aralıklarla kan basıncı ölçümü yaparak kayıt altına alır. Bu şekilde yaşam içi kan basıncı değerleri elde edilir ve ölçülen değerlerin ne kadarının hipertansif sınırlarda olduğu istatistiksel olarak hesaplanır. Böylece “Maskeli Hipertansiyon” ya da “Beyaz Önlük Hipertansiyonu” olguları da saptanmış olur.

Maskeli Hipertansiyon: Hastanede veya muayenehanede yapılan ölçümlerin normal olmasına karşın günlük hayatta kan basıncının yüksek olması durumudur.

Beyaz Önlük Hipertansiyonu: Bazı çocuklarda kan basıncının hastanede ya da sağlık çalışanı tarafından ölçülmesi geçici bir stres yanıtı nedeniyle yüksek saptanabilir.

Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap

**Etiketler :pediatri hipertansiyon ppt,çoçuklarda tansiyon kaçtır,15 yaşında yüksek tansiyon,bebeklerde tansiyon nasıl ölçülür,hipertansiyon nedir,yaşa göre tansiyon değerleri tablosu pdf,tansiyon persentil erkek,yeni doğan bebekte hipertansiyon



« Son Düzenleme: 19 Eylül 2018, 14:29:56 Gönderen: Sağlıklı Yaşam »
Sağlıkla Kal .....
Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap
Linkleri görebilmeniz için izniniz yok! Üye ol veya Giriş yap